„Przedstawiciele przemysłu tytoniowego i branży wapowania nie są dopuszczani do udziału w tym wydarzeniu. Ta sama zasada dotyczy wszelkich podmiotów lub osób działających na rzecz swoich interesów związanych z przemysłem tytoniowym i branżą wapowania, w sposób komercyjny lub niekomercyjny. Między interesami przemysłu tytoniowego a interesami polityki zdrowia publicznego zachodzi fundamentalny i niemożliwy do pogodzenia konflikt. (WHO FCTC Article 5.3 – Zasady przewodnie)”.

David Zaruk był jedną z osób, które mimo to się zgłosiły, i napisał o swoich doświadczeniach dla nas w zeszłym tygodniu.

Byłem kolejną taką osobą. Oto moje doświadczenie, które mniej więcej dokładnie powtórzyło się u wszystkich sześciu znanych mi osób, które się zgłosiły:

Pon. 2 lis., 13:00: Zaproszenie od The Parliament Magazine Events: „Zaproszenie na masterclass: Najnowsze dowody naukowe dotyczące nowych produktów nikotynowych, używania ich przez młodych ludzi oraz zagrożeń dla zdrowia”. Wydarzenie prowadzi organizacja pozarządowa i skompromitowany wykonawca Komisji w zakresie polityki tytoniowej — European Network for Smoking Prevention; sponsorem jest producent NRT Kenvue; a gospodarzem jest francuski socjalistyczny eurodeputowany Christophe Clergeau.

Pon. 2 lis., 13:20: Potwierdzenie rejestracji. Podano w nim, że zgłoszenia zostaną rozpatrzone, oraz zawarto zasadę wykluczenia, powołującą się na Article 5.3 traktatu WHO dotyczącego tytoniu.

Pt. 6 lis., 11:09: Odrzucenie, temat „Anulowanie rejestracji”. Podany powód jest taki, że wydarzenie „osiągnęło pełną pojemność”.

Śr. 11 lis., 15:01: E-mail „Ostatnie wezwanie”: „Miejsca szybko się zapełniają… Rejestracja kończy się już za kilka dni.”

Śr. 11 lis., 15:09: Odpowiedziałem działowi obsługi klienta, wysyłając kopię do Stephanie Semeraro (dyrektorki ds. sponsoringu w Parliament Magazine), z pytaniem, czy wydarzenie było pełne.

Do tej pory: Brak odpowiedzi.

Krótko mówiąc, zostaliśmy zaproszeni, a następnie powiedziano nam, że nie możemy przyjść, ponieważ wydarzenie jest pełne, co jest oczywistym kłamstwem, skoro tydzień później ponownie zaproszono nas do rejestracji. Przypuszczamy, że zostaliśmy wykluczeni z powodu tego, kim jesteśmy: ludźmi opowiadającymi się za redukcją szkód związanych z tytoniem.

Język tego testu czystości jest szerszy, niż kiedykolwiek widziałem. Przy prostym odczytaniu dodanie określenia „w sposób niekomercyjny” zasadniczo oznacza, że każda osoba, której poglądy przypadkowo pokrywają się z poglądami przemysłu tytoniowego, jest persona non grata. Obejmuje to ogromne rzesze cenionych środowisk akademickich, pracowników think tanków, ochotniczych grup konsumenckich i mediów (w tym samą gospodynię wydarzenia, Parliament Magazine, do czego za chwilę przejdziemy). Innymi słowy, chodzi o to, co myślisz, a nie dla kogo pracujesz.

Otóż czym innym jest zorganizowanie prywatnego wydarzenia w Parlamencie i zaproszenie wyłącznie swoich znajomych. To nie jest taka sytuacja. Posłowie do Parlamentu Europejskiego, przemysł farmaceutyczny i uznane medium mówią, że chcą informować świat o nauce, a następnie mówią, że głos mogą mieć tylko ci, którzy zgadzają się z nimi w kwestiach naukowych.

Użytkownicy nikotyny, prywatne media takie jak moje oraz osoby takie jak David, które piszą dla nas o redukcji szkód, są w większości podatnikami UE. Chociaż Kenvue zapłaci za kawę i ciastka na tym wydarzeniu, budynek, w którym się ono odbywa, jest finansowany przez podatników. A tym samym podatnikom mówi się, że nie mogą uczestniczyć w organizowanym tam wydarzeniu z powodu swoich poglądów na określony temat.

Trochę… sowiecko.

Regulamin Parlamentu

Problem polega na tym, że Article 5.3 WHO nie ma zastosowania w Parlamencie Europejskim, organizatorzy o tym wiedzą i próbują to obejść.

Kwestia tego, czy sam przemysł tytoniowy może rozmawiać z posłami do Parlamentu Europejskiego, została rozstrzygnięta sześć miesięcy temu. Grupa europosłów prowadzących kampanię na rzecz większej liczby zakazów napisała do komisji spraw konstytucyjnych Parlamentu, próbując doprowadzić do odebrania firmom tytoniowym identyfikatorów Parlamentu Europejskiego.

List, który otrzymali od przewodniczącego komisji, niemieckiego europosła Svena Simona, jest tak dotkliwą reprymendą, że publikujemy go w całości tutaj (o ile mi wiadomo, nikt inny nie udostępnił go publicznie).

„Gdy Parlament zaakceptuje zasadę, że jego Regulamin może być wykorzystywany do określania okoliczności, w których posłom można ograniczać możliwość spotykania się z legalnie działającymi podmiotami, konsultowania się z nimi lub ich wysłuchiwania, kwestia ta przestaje dotyczyć kontroli tytoniu. Staje się pytaniem o sam zakres niezależności parlamentarnej” — pisze Simon.

„Demokracja parlamentarna opiera się na założeniu, że wybrani przedstawiciele są zdolni do niezależnego osądu. Rolą Regulaminu jest zagwarantowanie przejrzystości, uczciwości i rozliczalności w wykonywaniu mandatu. Nie jest nią z góry określanie, które zgodne z prawem poglądy mogą zostać wysłuchane ani które legalnie działające podmioty mogą uczestniczyć w parlamentarnych obradach. Takie podejście stanowiłoby istotne odejście od tradycyjnie otwartego, pluralistycznego i przedstawicielskiego charakteru demokracji parlamentarnej”.

A co z argumentem, że kwestie związane z tytoniem i nikotyną są zasadniczo inne ze względu na Traktat WHO o kontroli tytoniu oraz jego Article 5.3, wykorzystywany przez ENSP i Kenvue, aby nas nie dopuścić? Simon również w tej sprawie wypowiada się całkiem jasno:

„W odniesieniu do Article 5.3 FCTC komisja nie jest przekonana, że ten przepis wymaga wprowadzenia do Regulaminu Parlamentu ograniczeń specyficznych dla danego sektora” — pisze.

„Obowiązek ochrony polityk zdrowia publicznego przed partykularnymi interesami musi być realizowany w sposób zgodny z zasadami konstytucyjnymi regulującymi funkcjonowanie Parlamentu Europejskiego… Ponadto ani tekst Konwencji, ani wytyczne dotyczące jej wdrażania nie wydają się wymagać wprowadzenia szczególnych ograniczeń kontaktów między wybranymi przedstawicielami a przedstawicielami legalnie działającego sektora gospodarczego”.

Jak najbardziej słusznie. Polityki wykluczające wydają się świetnym pomysłem, dopóki nie zostaną zastosowane wobec ciebie. Społeczność organizacji pozarządowych słusznie byłaby oburzona, gdyby Shell i BP zorganizowały wydarzenie dotyczące zmian klimatu i odmówiły wpuszczenia szefa ds. UE w Greenpeace. W wolnym społeczeństwie nikt nie ma monopolu na prawdę ani cnotę.

The Parliament Magazine jako gospodarz

Jeśli jednak uważamy, że wykluczenie jest w tym przypadku dopuszczalne, powinno ono objąć również gospodarza wydarzenia, The Parliament Magazine.

Clearing the Air jest finansowane z płatnych reklam, które trudno pozyskać, zważywszy że reklamowanie e-papierosów w UE jest w dużej mierze nielegalne, oraz z dotacji od Consumer Choice Center. Centrum to z kolei jest finansowane z dotacji od różnych firm tytoniowych i nikotynowych. Nie ukrywamy tego ani oni też tego nie ukrywają.

The Parliament Magazine robi to samo. Było i nadal jest nader skłonne publikować treści sponsorowane przez interesariuszy branży nikotynowej oraz organizować finansowane przez nich wydarzenia. Kilka minut z wyszukiwarką wystarczy, by znaleźć:

Dwa artykuły z ostatnich 18 months napisane przez dyrektorów British American Tobacco.

Trzy artykuły z 2023 sponsorowane przez Philip Morris International (tutaj, tutaj i tutaj).

Dwa artykuły z 2022 sponsorowane przez Japan Tobacco International

Wydarzenia organizowane przez organizacje takie jak We are Innovation i Smoke Free Sweden które opowiadają się za redukcją szkód związanych z tytoniem i są powiązane z przemysłem tytoniowym. (Co warte odnotowania, byłem na obu i w jednym z nich uczestniczyłem).

Nic z tego nie było ukrywane przed opinią publiczną, więc można się zastanawiać, dlaczego ENSP i Kenvue uważają, że Parliament Magazine jest jakoś zwolniony z narzuconej przez WHO omerty. A jeśli Parliament Magazine może przyjmować pieniądze od organizacji powiązanych z przemysłem tytoniowym i nadal uczestniczyć w debacie z „grzecznym społeczeństwem”, to dlaczego nie może tego robić Clearing the Air?

Dlaczego nie może pójść David Zaruk, nasz okazjonalny współpracownik, który napisał pierwotny list do Parlamentu? Tak, płacimy mu za pisanie dla nas, i słusznie. Mój ojciec był niezależnym dziennikarzem i z zasady nie przyjmujemy bezpłatnych tekstów. A dlaczego nie może pójść Alex Gogoana z ACPAN? Nie mają nawet konta bankowego, więc nie mogą przyjmować skażonych pieniędzy. Nawet Komisja Europejska została zmuszona przyznać, że ACPAN nie jest objęta Article 5.3.

Kenvue jako sponsor

Jest też sponsor. Kenvue to firma z branży zdrowia konsumenckiego wydzielona z Johnson & Johnson, produkująca Nicorette.

To ma znaczenie, ponieważ wydarzenie nie dotyczy palenia. Dotyczy „rekreacyjnej nikotyny”: e-papierosów, saszetek nikotynowych i podgrzewanego tytoniu. Nie jest to neutralny termin naukowy. To własne słownictwo marketingowe Kenvue. Jej kampania TOTAL QUIT wzywa do położenia kresu „uzależnieniu od wszystkich form rekreacyjnej nikotyny”. Apeluje do rządów o uregulowanie opakowań e-papierosów i określeń smakowych oraz o przegląd mocy nikotyny w produktach rekreacyjnych. Gdy wydarzenie w Parlamencie Europejskim nosi tytuł kampanii sponsora, czytelnicy mogą sami stwierdzić, kto ustalił agendę.

Kenvue nie jest bezstronną stroną tej agendy. E-papierosy i saszetki nikotynowe bezpośrednio konkurują z Nicorette o klientów wśród palaczy, którzy chcą rzucić palenie, a według najlepszych dostępnych dowodów wygrywają tę konkurencję. Przegląd Cochrane’a stwierdza, że e-papierosy z nikotyną pomagają większej liczbie osób rzucić palenie niż nikotynowa terapia zastępcza. A jak Mitch Zeller, były szef jednostki FDA ds. kontroli tytoniu, powiedział niedawno w wywiadzie, NRT po prostu nie działają w prawdziwym świecie.

Nic z tego nie jest ukrywane. Kenvue podaje na swojej stronie internetowej, że w 2025 dołączyło do dyskusji z WHO, ENSP i decydentami UE na temat uzależnienia młodzieży od nikotyny. Wiceprezes firmy ds. samoopieki w regionie EMEA napisał w „The Parliament Magazine”, wzywając do zaostrzenia regulacji, ograniczeń marketingowych i kontroli dostępu do tych samych produktów.

Nie uważam, że Kenvue należy wykluczyć z dyskusji. Ma interes komercyjny i własny pogląd, a także prawo przedstawić oba europosłom. Tak jak wszyscy inni. Spójrzmy ponownie na zasadę, która nas wykluczyła: żadna „organizacja ani osoba działająca na rzecz swoich interesów… w sposób komercyjny lub niekomercyjny”, ponieważ między interesami komercyjnymi a polityką zdrowia publicznego zachodzi „podstawowy i niemożliwy do pogodzenia konflikt”. Stosowane konsekwentnie, to zdanie wyklucza firmę płacącą za kawę.

Nie jest ona stosowana konsekwentnie, ponieważ Article 5.3 obejmuje wyłącznie przemysł tytoniowy. Firma farmaceutyczna, która czerpie zyski, gdy rządy ograniczają jej konkurentów, jest według tej definicji po prostu partnerem w dziedzinie zdrowia publicznego. Zgodnie z tą zasadą konflikt interesów nie zależy od tego, czy zarabiasz na wyniku. Zależy od tego, po której stronie jesteś.

A potem jest jeszcze kłamstwo

Organizatorzy muszą wiedzieć, że mamy pełne prawo uczestniczyć w publicznym wydarzeniu w Parlamencie Europejskim, dlatego prawdopodobnie nie powiedzieli, że odrzucają nas ze względu na to, kim jesteśmy, lecz dlatego, że wydarzenie było rzekomo pełne.

Czym innym jest powiedzenie, że organizuje się prywatne wydarzenie i mogą na nie przyjść tylko zaproszone osoby. Czymś zupełnie innym jest otwarcie rejestracji dla publiczności, rozesłanie e-maila zachęcającego ludzi do rejestracji, a następnie odrzucanie zgłoszeń osób, które odpowiedziały na tego e-maila, z informacją, że wydarzenie jest pełne, przy jednoczesnym pozostawieniu rejestracji otwartej, a potem wysyłanie tym samym osobom kilka dni później e-maili informujących, że to ich ostatnia szansa na rejestrację.

Nie wybieram się na to, ale w pełni spodziewam się zobaczyć zdjęcia na wpół pustej sali, gdy zostaną opublikowane.

Czego więc możemy się nauczyć z tego raczej żałosnego doświadczenia?

Otóż istnieje pewna część europejskiej elity zdrowia publicznego — niektórzy posłowie do Parlamentu Europejskiego i finansowane przez UE organizacje pozarządowe — która żywi tak wielką pogardę dla tych grup ludności UE, z którymi się nie zgadza, że zakłada, iż nie mogłyby one mieć tak okropnych poglądów, gdyby nie były opłacane przez wielki przemysł tytoniowy. Są też inni — firmy farmaceutyczne i wydawcy — którzy odnoszą się do nich z podobną pogardą, lecz jako broń wybierają hipokryzję.

Mówiłem to już wcześniej i powiem to ponownie. Tak rozwija się populizm.

Jasne jest również, że to wydarzenie wcale nie dotyczy nauki. Nauka polega na konfrontowaniu twierdzenia z ludźmi najlepiej predysponowanymi do jego podważenia; wydarzenie, które najpierw weryfikuje swoją publiczność, aby ich wykluczyć, nie bada dowodów, lecz przygotowuje wcześniej ustalony wniosek. I taki jest dziś żałosny stan kontroli tytoniu: ich stanowisko faktyczne w sprawie produktów o niższym ryzyku jest tak słabe, że jedynym sposobem na przekazanie ich komunikatu jest uniemożliwianie komukolwiek jego kwestionowania i oczernianie tych, którzy próbują to robić.