W podejściu UE do badań naukowych dotyczących nikotyny pojawiły się pęknięcia, ponieważ Sandra Gallina, najwyższa urzędniczka Komisji Europejskiej ds. zdrowia publicznego, publicznie zaprzeczyła stanowisku swojego przełożonego, komisarza ds. zdrowia Olivera Varheyli, w kwestii względnego ryzyka związanego z produktami nikotynowymi.
Gallina, której oficjalny tytuł brzmi „Dyrektor Generalna ds. Zdrowia i Konsumentów”, stwierdziła w liście skierowanym do grupy organizacji konsumenckich, na czele której stoi holenderskie stowarzyszenie zajmujące się e-papierosami ACVODA, że produkty nikotynowe niosą ze sobą „różnego stopnia” ryzyko dla zdrowia. Natomiast jej polityczny przełożony, Varheyli, wielokrotnie twierdził, że wszystkie produkty nikotynowe są równie szkodliwe jak papierosy.
Podział ten ma istotne znaczenie, ponieważ Komisja Europejska przygotowuje się do przedstawienia w przyszłym roku propozycji zmian w przepisach regulujących wszystkie produkty nikotynowe, które prawdopodobnie będą obejmowały szeroko zakrojone zakazy i ograniczenia, w wyniku których miliony użytkowników e-papierosów i torebek z nikotyną stracą dostęp do produktów, z których korzystają legalnie.
Konsultacje obarczone fatalnymi wadami
List ten został ujawniony przez organizację ACVODA w ramach skargi skierowanej do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, w której stwierdzono, że ankieta przeprowadzana przez Komisję przed przedstawieniem projektu nowej ustawy jest stronnicza i niemożliwa do wypełnienia przez użytkowników e-papierosów oraz produktów w saszetkach.
„Wydaje się, że badanie to nie ma na celu prawdziwego wysłuchania osób palących, korzystających z e-papierosów, używających snusu lub woreczków” – twierdzi organizacja ACVODA na swojej stronie internetowej. „Uważamy, że została ona zaprojektowana przede wszystkim po to, by sugerować poparcie dla surowej polityki opartej na zakazach, podczas gdy miliony Europejczyków, którzy używają tych produktów i których problem ten dotyczy w największym stopniu, nie mają praktycznie żadnego głosu”.
Skarga dotyczy trzech problemów związanych z ankietą: po pierwsze, wszystkie osoby w wieku 10–24 lat zostały w niej zaklasyfikowane jako „młodzież”, mimo że grupa ta obejmuje zarówno dzieci w wieku przed nastoletnim, jak i osoby pełnoletnie; po drugie, w pytaniach dotyczących zakazów i środków ograniczających wszystkie produkty nikotynowe są wielokrotnie przedstawiane jako jedna kategoria regulacyjna; po trzecie, ankieta opiera się na pytaniach sugerujących odpowiedź oraz formatach odpowiedzi.
Milczące przyznanie się do winy
Chociaż Gallina stara się bronić badania przeprowadzonego przez Komisję, jej pismo wydaje się potwierdzać, że rzekome niedociągnięcia tego badania są zamierzone.
Co najbardziej rzuca się w oczy, Gallina twierdzi, że badanie to „nie ma na celu ustalenia rankingu ani przeprowadzenia porównawczej oceny względnej szkodliwości różnych kategorii produktów”, a jego celem jest raczej „zebranie opinii zainteresowanych stron na temat ram regulacyjnych, co obejmuje pytania dotyczące poszczególnych rodzajów produktów, a nie rozróżnianie poziomów ryzyka na tym etapie”.
Jak wskazują ACVODA i współpracownicy w swojej odpowiedzi, „narzędzie, które z założenia nie rozróżnia produktów o istotnie różnym, ustalonym poziomie ryzyka, nie może dostarczyć obiektywnych dowodów dotyczących właściwego uregulowania tych produktów”. Stanowisko Galliny „broni tego wyboru jako decyzji politycznej; nie odpowiada jednak na zastrzeżenia metodologiczne”.
Rzecznik Praw Obywatelskich ma ustalić, czy doszło do niewłaściwego administrowania
Teraz to Rzecznik Praw Obywatelskich, który rozpatruje skargi obywateli dotyczące instytucji UE, będzie musiał zdecydować, czy Gallina i DG SANTE dopuściły się niewłaściwego administrowania w związku z przeprowadzoną ankietą.
Chociaż rzecznik praw obywatelskich nie może nakazać Komisji powtórzenia badania, negatywny wynik stanowiłby cios dla Varheyli i Galliny, którzy – jak się wydaje – pozostają zdecydowani wprowadzać kolejne zakazy lub ograniczenia „bez względu na wszystko”.
Oprócz ACVODA wśród skarżących znalazły się: francuskie stowarzyszenie użytkowników e-papierosów AIDUCE, włoska organizacja Heated Community Hub, hiszpańska organizacja ANESVAP, rumuńska organizacja ACPAN oraz szwedzka organizacja EU4Snus.
