- W latach 2014–2024 odnotowano gwałtowny spadek odsetka osób dorosłych w Stanach Zjednoczonych, które paliły wyłącznie papierosy, spośród tych, które używały papierosów lub e-papierosów.
- W tym samym okresie odsetek osób korzystających wyłącznie z e-papierosów wzrósł z 5,5% do 39,9% wśród osób palących papierosy i/lub korzystających z e-papierosów.
- Zmiana ta była najbardziej widoczna wśród osób dorosłych w wieku od 18 do 29 lat, wśród których odsetek osób palących wyłącznie papierosy spadł z 72,8% do 7,1%.
- W grupie osób dorosłych w wieku 60 lat i starszych odnotowano niewielkie zmiany – pod koniec 2024 r. palenie wyłącznie papierosów nadal stanowiło 85,4% spożycia papierosów i/lub e-papierosów.
Według najnowszej analizy danych z ogólnokrajowego badania zdrowotnego obejmującego ponad dekadę, dorośli Amerykanie używający nikotyny rezygnują z papierosów na rzecz e-papierosów.
W badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Nicotine & Tobacco Research” przeanalizowano dane kwartalne pochodzące z amerykańskiego Narodowego Badania Ankietowego na Temat Zdrowia (National Health Interview Survey) z lat 2014–2024.
Naukowcy stwierdzili, że ogólny poziom używania papierosów i/lub e-papierosów zmienił się jedynie nieznacznie, spadając z 17,9 procent dorosłych mieszkańców Stanów Zjednoczonych w pierwszym kwartale 2014 roku do 16,1 procent w ostatnim kwartale 2024 roku.
Jednak poza tą ogólną liczbą nastąpiła radykalna zmiana w rodzaju stosowanych produktów.
Wśród osób dorosłych, które używały papierosów i/lub e-papierosów, odsetek osób palących wyłącznie papierosy spadł z 79,7 procent na początku 2014 roku do 49,7 procent pod koniec 2024 roku. W tym samym okresie odsetek osób używających wyłącznie e-papierosów wzrósł z 5,5 procent do 39,9 procent.
Autorzy stwierdzili, że tendencja ta wskazuje na wyraźne odejście od palenia wyłącznie papierosów na rzecz wyłącznie e-papierosów, zwłaszcza wśród młodszych osób dorosłych.
Największą zmianę odnotowano wśród młodszych dorosłych
Zmiana ta była najbardziej widoczna wśród osób dorosłych w wieku od 18 do 29 lat. W tej grupie, wśród osób palących papierosy i/lub korzystających z e-papierosów, odsetek osób palących wyłącznie papierosy spadł o ponad 90 procent – z 72,8 procent w pierwszym kwartale 2014 roku do 7,1 procent w ostatnim kwartale 2024 roku.
W przypadku osób używających wyłącznie e-papierosów odnotowano odwrotną tendencję – odsetek ten wzrósł z 8,8% do 83,0%.
Pod koniec 2024 r. najczęstszym wzorcem zachowań wśród osób w wieku od 18 do 29 lat, które korzystały z któregokolwiek z tych produktów, było wyłączne codzienne używanie e-papierosów, co stanowiło 47,3 procent wszystkich zachowań związanych z paleniem papierosów i/lub używaniem e-papierosów w tej grupie wiekowej.
Zmianę tę zaobserwowano również wśród osób dorosłych w wieku od 30 do 44 lat oraz od 45 do 59 lat, choć była ona mniej wyraźna.
W grupie osób dorosłych w wieku od 30 do 44 lat, które paliły papierosy i/lub korzystały z e-papierosów, odsetek osób palących wyłącznie papierosy spadł z 77,7% do 47,2%. W grupie osób w wieku od 45 do 59 lat odsetek ten spadł z 84,2% do 71,9%.
Pomimo tych spadków, palenie wyłącznie w ciągu dnia pozostało najczęstszym wzorcem zachowań w obu grupach pod koniec okresu badania.
Sytuacja wśród starszych palaczy pozostaje w dużej mierze niezmieniona
Zupełnie inaczej wyglądała sytuacja wśród osób dorosłych w wieku 60 lat i starszych. W tej grupie odsetek osób palących wyłącznie papierosy pozostał w dużej mierze niezmieniony, spadając jedynie nieznacznie z 85,9 procent osób palących papierosy i/lub korzystających z e-papierosów na początku 2014 roku do 85,4 procent pod koniec 2024 roku.
Odsetek osób korzystających wyłącznie z e-papierosów nieznacznie wzrósł – z 3,8% do 9,0%, podczas gdy odsetek osób korzystających z obu rodzajów produktów spadł z 10,4% do 5,7%.
Pod koniec 2024 r. codzienne palenie wyłącznie papierosów stanowiło 69,0 procent spożycia papierosów i/lub e-papierosów wśród osób dorosłych w wieku 60 lat i starszych, a na drugim miejscu znalazło się niecodzienne palenie wyłącznie papierosów, wynoszące 16,4 procent.
Autorzy stwierdzili, że ta starsza grupa nadal stanowi priorytet, ponieważ boryka się z wysokim obciążeniem chorobami i zgonami związanymi z paleniem, a jednocześnie odnotowano w niej niewielki spadek popularności papierosów.
Zasugerowali, że jednym z możliwych czynników mogą być błędne wyobrażenia na temat ryzyka, zwracając uwagę, że osoby starsze częściej niż osoby młodsze uważają, że e-papierosy są co najmniej tak samo szkodliwe jak papierosy.
Po 2019 roku ponownie wzrosło wykorzystanie podwójne
W badaniu uwzględniono również zjawisko podwójnego użycia, polegające na tym, że dorośli korzystają zarówno z papierosów, jak i e-papierosów.
W ciągu ostatniej dekady wykorzystanie podwójne wykazywało tendencję w kształcie litery U. Najpierw odnotowano spadek, a następnie, mniej więcej od 2019 roku, ponowny wzrost.
Mimo to podwójne używanie stanowiło niewielką część ogólnego obrazu sytuacji, obejmując około 10–15 procent osób dorosłych, które w okresie objętym badaniem paliły papierosy i/lub korzystały z e-papierosów.
Najczęstszym wzorcem podwójnego używania było codzienne palenie papierosów w połączeniu z niecodziennym korzystaniem z e-papierosów.
W badaniu nie udało się ustalić, czy poszczególne osoby dorosłe traktowały e-papierosy jako tymczasowy krok w kierunku rzucenia palenia, ograniczenia palenia, czy też po prostu jako dodatek do dalszego palenia papierosów. Wynika to z faktu, że analiza opierała się na danych z powtarzanych badań przekrojowych, a nie na obserwacji tych samych osób w czasie.
Autorzy zauważyli jednak, że odsetek osób palących jednocześnie tytoń i alkohol, które paliły nieregularnie, wzrastał z upływem czasu, co – jak stwierdzili – mogłoby sugerować pewne odejście od codziennego palenia wśród części tej grupy.
Co było przedmiotem badania
W analizie wykorzystano dane dotyczące 338 405 dorosłych mieszkańców Stanów Zjednoczonych, którzy wzięli udział w Narodowym Badaniu Ankietowym na Temat Zdrowia (National Health Interview Survey) w latach 2014–2024; średnio w każdym roku w badaniu uczestniczyło około 30 000 osób.
Naukowcy podzielili dorosłych na dziewięć kategorii w zależności od tego, czy palili codziennie, palili sporadycznie, czy w ogóle nie palili, a także czy korzystali z e-papierosów codziennie, sporadycznie, czy w ogóle z nich nie korzystali.
Dzięki temu mogli wyjść poza analizę samego rozpowszechnienia palenia tytoniu lub korzystania z e-papierosów i zbadać, w jakim stopniu te dwa zachowania się pokrywają.
Przeanalizowano również wyniki w podziale na grupy wiekowe: od 18 do 29 lat, od 30 do 44 lat, od 45 do 59 lat oraz 60 lat i więcej.
Autorzy stwierdzili, że to bardziej szczegółowe podejście jest istotne, ponieważ oddzielne mierzenie palenia tytoniu i korzystania z e-papierosów może pomijać zjawisko substytucji produktów. Innymi słowy, może nie wykazać, czy ludzie przechodzą z jednego produktu na inny.
Konsekwencje w zakresie ograniczania szkód
Głównym wnioskiem płynącym z badania jest to, że odsetek osób palących wyłącznie papierosy znacznie spadł wśród dorosłych Amerykanów używających papierosów lub e-papierosów, podczas gdy odsetek osób korzystających wyłącznie z e-papierosów wzrósł.
Autorzy stwierdzili, że może to oznaczać ograniczenie szkód w skali całej populacji, jeśli dorośli zastępują papierosy palne produktami nikotynowymi niepalnymi.
Twierdzili również, że ogólny poziom palenia papierosów i/lub korzystania z e-papierosów nie wzrósł w okresie objętym badaniem. Zmienił się natomiast asortyment produktów.
Kwestia ta ma kluczowe znaczenie, ponieważ znaczna część debaty na temat polityki dotyczącej e-papierosów skupia się na tym, czy korzystanie z e-papierosów powoduje wzrost spożycia nikotyny w społeczeństwie, czy też zastępuje palenie tradycyjnych papierosów. Badanie to wskazuje na efekt zastąpienia wśród osób dorosłych, zwłaszcza tych młodszych.
W artykule nie twierdzi się, że e-papierosy są nieszkodliwe. Stwierdza się w nim, że kluczowe znaczenie ma zachowanie równowagi między dostępem osób dorosłych do alternatywnych produktów o mniejszym ryzyku a zapobieganiem sięganiu po nie przez osoby niepalące.
Ograniczenia badania i informacje dodatkowe
Autorzy stwierdzili, że wyniki należy traktować jako wstępne, ponieważ analiza nie została wcześniej zarejestrowana.
Badanie opierało się również na informacjach podanych przez samych uczestników dotyczących palenia tytoniu i korzystania z e-papierosów, co może wiązać się z pewnym stopniem stronniczości. Niektóre rzadziej występujące wzorce zachowań dotyczyły niewielkiej liczby uczestników, zwłaszcza po podziale na grupy wiekowe.
W analizie nie uwzględniono innych wyrobów nikotynowych i tytoniowych, takich jak saszetki z nikotyną, ze względu na ich niską częstość występowania w danych ankietowych.
W badaniu nie odnotowano żadnego konkretnego źródła finansowania tych prac.
Dwóch autorów jest zatrudnionych w pełnym wymiarze godzin w firmie Pinney Associates, która świadczyła usługi doradcze na rzecz firmy Juul Labs w zakresie produktów do wapowania zawierających nikotynę, a także na rzecz firmy Philip Morris International w zakresie procedur regulacyjnych obowiązujących w Stanach Zjednoczonych dotyczących niepalnych, niezawierających tytoniu produktów nikotynowych.
W artykule zaznaczono, że żaden z podmiotów finansujących inne prace autorów nie odegrał żadnej roli w niniejszym badaniu ani nie sprawował nad nim nadzoru.
