Wczoraj był jednym z tych dni „wysokiego dramatu” w Radzie UE, gdy państwa członkowskie próbowały, lecz ostatecznie nie zdołały jednomyślnie uzgodnić dyrektywy w sprawie opodatkowania nikotyny (a jednomyślność jest wymagana). Magdalena Kersey z Rapporteur nazwała to „ekscytującym”. Nie jest to słowo często kojarzone ze spotkaniami unijnych ministrów finansów, ale nie myliła się.

Państwa członkowskie sądziły, że w tym tygodniu osiągnęły porozumienie w sprawie unijnych planów opodatkowania nikotyny, po tym jak tak zwany „dokument roboczy” zdawał się zapewniać poparcie Szwecji dla propozycji. Sztokholm udobruchano niską stawką minimalną dla saszetek nikotynowych: €20 za kilogram, czyli mniej więcej tyle, ile pobierają obecnie, oraz odroczeniem wszelkiej późniejszej decyzji o podniesieniu tego minimum. Był to rodzaj propozycji, który Szwecja mogła zaakceptować i zaakceptowała.

Następnie Finlandia zszokowała salę, odmawiając zaakceptowania tego rozwiązania i dając do zrozumienia, że ma dość napływu taniego snusu przez granicę szwedzko-fińską liczącą niemal 2000km oraz że nie chce powtórki z saszetkami. Kamery więc wyłączono, a ministrowie ponownie rozpoczęli negocjacje.

Nowy kompromis nie przewidywał żadnych stawek minimalnych dla saszetek, odkładając wszelkie decyzje dotyczące stawek na później, lecz potwierdzając zasadę, że powinny one podlegać minimalnym progom podatkowym ustalanym w Brukseli. Najwyraźniej było to do przyjęcia dla Finlandii. Dziwny to świat, w którym zerowa stawka minimalna jest do przyjęcia dla kraju, który właśnie stwierdził, że minimum w wysokości €20 jest zbyt niskie.

Ale Malta i Estonia wkroczyły z impetem. To małe wyspiarskie państwo liczące pół miliona mieszkańców oraz jego bałtycki współuczestnik sprzeciwiają się podstawowej zasadzie leżącej u podstaw propozycji Komisji: że minimalne stawki podatku od tytoniu powinny być indeksowane do stopy inflacji i zbliżać się do siebie zgodnie z parytetem siły nabywczej danego kraju.

Przepis ten został usunięty przez irlandzką prezydencję w ostatniej desperackiej próbie doprowadzenia sprawy do końca. Tallinn się zgodził, ale Valletta nie.

Sprawa trafi teraz na kolejne spotkanie ministerialne w grudniu, podczas którego większość obserwatorów spodziewa się, że Malta ustąpi. „Chociaż wczoraj nie osiągnięto porozumienia, nadal uważam Ecofin za sukces” — powiedział mi jeden z negocjatorów. „Jestem niemal pewien, że MT ustąpi”.

Cokolwiek to warte, podejrzewam, że moje źródło ma rację. Mam też nieodparte podejrzenie, że cała sprawa może być wynikiem nieporozumienia ze strony Malty, ponieważ, jeśli dobrze to rozumiem, chcieli zlikwidować indeksację, indeksację zlikwidowano, ale nadal sprzeciwiali się porozumieniu. Kiedy powiedziałem wieloletniemu maltańskiemu przyjacielowi, co się dzieje, jego pierwszą reakcją było: „co my, k… znowu zrobiliśmy?”

Zakładając, że mam rację, w grudniu przejdzie to bez dalszej debaty, a łączny efekt będzie następujący:

Minimalne podatki od produktów spalanych: Minimalna akcyza wzrasta ponad dwukrotnie, z €90 do €200 na 1000 papierosów: z €1,80 do €4,00 za paczkę, czyli 60% średniej ceny. Minimum dla tytoniu do samodzielnego skręcania wzrasta z €60 do €180 za kg oraz z 50% do 60% średniej ceny. W przeliczeniu na papierosa nadal pozostaje znacznie niższe niż w przypadku papierosów produkowanych fabrycznie, głównie dzięki hiszpańskiej hipokryzji.

E-papierosy rzucone pod autobus. W przeciwieństwie do podgrzewanych wyrobów tytoniowych i saszetek nikotynowych, które chronią odpowiednio Włochy i Szwecja, użytkownicy e-papierosów nie mieli żadnego kraju gotowego interweniować i wziąć ich w obronę. To nieco dziwne, biorąc pod uwagę, że e-papierosy są najczęściej używanym bezpieczniejszym produktem na rynku, ale użytkowników e-papierosów poświęcono, aby chronić produkty podgrzewane i saszetki. Minimum wynosi €0,36 za ml (€3,60 za butelkę 10ml) lub 30% ceny, niezależnie od stężenia nikotyny, w tym przy zerowej zawartości nikotyny. Trudno dokonywać bezpośrednich porównań, ale w przeliczeniu na „porcję”, że tak powiem, jest to znacznie więcej niż w jakiejkolwiek innej kategorii produktów niespalanych.

Saszetki uznano, ale ich nie opodatkowano. Ma to kilka interesujących konsekwencji. Skoro są one obecnie uznawane w prawie UE za produkt podlegający opodatkowaniu, niektóre państwa członkowskie, które ich zakazały, mogą teraz zdecydować się je zalegalizować i opodatkować, co byłoby całkowicie rozsądną decyzją. Widzieliśmy już początki takich działań w Belgii i Niemcy. Gdyby to był mecz piłki nożnej, saszetki byłyby „zawodnikiem meczu”,

Podgrzewany tytoń otrzymuje znaczącą ulgę. Jest on opodatkowany na poziomie 55% ceny, czyli €80 za 1000 wkładów (€1,60 za paczkę 20), albo €240/kg. To około 40% minimum dla papierosów. Produkty należące do dwóch kategorii domyślnie klasyfikuje się jako podgrzewany tytoń.

Tak więc, o ile nie wapujesz, prawdopodobnie co najmniej jedno państwo członkowskie reprezentowało twoje interesy. Chociaż podatki od bezpieczniejszych produktów są zdecydowanie zbyt wysokie, UE uznała (milcząco, jeśli nie wprost), że istnieją bezpieczniejsze produkty i że powinny być one niżej opodatkowane. Ktoś powinien chyba powiedzieć o tym komisarzowi ds. zdrowia.

Jak zwykle podejrzani obwiniają branżę za wczorajszą porażkę. Simon Harris, irlandzki minister finansów, który przewodniczył spotkaniu, powiedział: „„brak porozumienia to zwycięstwo przemysłu tytoniowego i zagrożenie dla młodych ludzi w całej Unii Europejskiej”.”

W rzeczywistości większość źródeł z branży, z którymi rozmawiałem wczoraj, chciała, aby cała ta sprawa została zatwierdzona i jak najszybciej zakończona. Po stronie sprzeciwu pozostają skrzydło „establishmentu” zdrowia publicznego popierające redukcję szkód oraz sami użytkownicy nikotyny.

Na tej podstawie prawdopodobnie przejdzie to w grudniu „bez sprzeciwu”, jak to mówią.

Czy to dobrze? Niekoniecznie. W każdym rozsądnym świecie produkty spalane (wiecie, te, które zabijają) byłyby opodatkowane tak wysoko, że zniknęłyby z rynku, a bezpieczniejsze produkty korzystałyby z ulg podatkowych. Niestety nie żyjemy w rozsądnym świecie, skoro irlandzki minister finansów nazywa e-papierosy i saszetki stanem zagrożenia zdrowia publicznego, niemal całkowicie ignorując papierosy. A biorąc pod uwagę, jak bardzo odwrócona do góry nogami jest polityka nikotynowa, porozumienie leżące na stole jest prawdopodobnie najmniej złym rezultatem, na jaki można było liczyć.