W czwartek trzech australijskich ekspertów zwróciło się w piśmie do premiera, wzywając go do wdrożenia polityki antynikotynowej swojego przeciwnika.
Sygnatariuszami są: dr Nick Coatsworth, zastępca głównego lekarza krajowego w okresie pandemii; Richard Holden, profesor ekonomii na Uniwersytecie Nowej Południowej Walii (UNSW); oraz Rohan Pike, który w 2015 roku założył zespół ds. zwalczania przemytu tytoniu w ramach Australijskich Służb Granicznych. Opisują oni czarny rynek, który jest „unikalny w skali międzynarodowej”, oraz przemoc kryminalną, która „niszczy naszą tkankę społeczną”.
„Utrata przez rząd kontroli nad rynkiem tytoniowym na rzecz przestępczości zorganizowanej bezpośrednio zagraża zdrowiu Australijczyków”,
piszą, twierdząc, że utrata udziału w rynku sprawiła, że papierosy stały się bardziej dostępne, a nie mniej.
Obwiniają za to obie strony: kolejne podwyżki podatku akcyzowego za rządów Partii Pracy i Koalicji. Mechanizm, jak twierdzą, jest prosty. „Nielegalny rynek tytoniowy istnieje, ponieważ jest opłacalny, a opłacalność ta zależy od dużej różnicy cen między produktami legalnymi a nielegalnymi”. Stąd wniosek: „Różnicę tę można zmniejszyć jedynie poprzez radykalne obniżenie podatku akcyzowego”.
Polityka, którą popierają, została ogłoszona tego samego ranka przez lidera opozycji Angusa Taylora — polega ona na obniżeniu podatku akcyzowego od wyrobów tytoniowych o 80 procent, co spowoduje spadek podatku od paczki zawierającej 20 papierosów z około 30 dolarów do 6 dolarów, a także na legalizacji i opodatkowaniu e-papierosów oraz saszetek z nikotyną oraz sfinansowaniu kampanii egzekwowania prawa o wartości 200 milionów dolarów. W liście przyznano, że skala obniżki jest znaczna, ale mimo to ją broniono: liczba 80 procent „jest znaczna, a jednak konieczna”.
Z opublikowanych w czerwcu szacunków Australijskiego Urzędu Statystycznego wynika, że w 2025 r. 80 procent całego tytoniu i nikotyny spożywanych w Australii pochodziło z czarnego rynku, w porównaniu z 12 procentami w 2017 r. Wielkość sprzedaży legalnej spadła do poziomu poniżej jednej trzeciej poziomu z 2017 r. Ceny produktów legalnych wzrosły niemal trzykrotnie; ceny produktów nielegalnych praktycznie nie uległy zmianie.
Całkowite spożycie nikotyny wzrosło o prawie 40 procent w latach 2017–2025, podczas gdy wzrost liczby ludności wyniósł 14 procent. Australia nie ograniczyła spożycia nikotyny. Przekazała ten rynek przestępczości zorganizowanej, która go rozszerzyła.
Trzecim filarem listu jest ograniczanie szkód: wyeliminowanie nielegalnego handlu oznacza „zachęcanie naszych palaczy do wyboru bezpieczniejszej opcji, jaką są regulowane e-papierosy, a tym samym zmniejszenie popytu na tytoń”. E-papierosy są obecnie legalne wyłącznie w aptekach, a saszetki są całkowicie zakazane, co według szacunków Pike’a spowodowało, że około 95 procent australijskiego rynku e-papierosów znalazło się w rękach przestępców. Produkty zastępujące palenie tradycyjnych papierosów są trudniejsze do legalnego nabycia niż same papierosy, które zastępują. Koalicja opodatkowałaby e-płyn stawką 50 centów za mililitr, a woreczki – 2,5 centa za miligram nikotyny.
Kilka godzin przed wysłaniem listu doszło do podpalenia sklepu tytoniowego przy High Street w Melton; kamery monitoringu uchwyciły mężczyznę podpalającego własne ramię, a drugi mężczyzna w wieku około dwudziestu lat odniósł poważne poparzenia i walczy o życie. Był to jeden z ponad 150 pożarów sklepów tytoniowych w stanie Wiktoria od marca 2023 roku. Oddział ds. Przestępczości Gangów Policji Wiktorii przeprowadził ponad 350 nalotów i dokonał co najmniej 212 aresztowań. 27-letnia Katie Tangey zginęła w styczniu 2025 r., gdy podpalacze zaatakowali niewłaściwy adres w Truganinie.
Partia Pracy twierdzi, że nie ma dowodów na to, że obniżka położyłaby kres nielegalnemu handlowi.
